"Vaval ka kite nou"
Mèkrèdi lesann se jou moun Matnik ka brile Vaval pou fè tout moun sav kannaval la wabap pou an lanne. Nou pa'ay leve plodari asou vèvè sann lan, ni menm Vaval la, anchay rarataj kouri-lawonn depi nanninannan asou sa. Se plodari ibènaj Vaval la, an migannaj franse ek an lang Matnik devidjoze ki leve fouyayatiz nou isiya la ; se asou lang natifnatal Matnik la nou ka djoubake, dòmi.
Se nan twazienm brannzeng plodari a, otila yo ka nonmen tout konpè Vaval, se la eti plodari a ka vire anchouke nan peyi Matnik la, se la eti an lang Matnik, menm flòkò ka vire pran larel : "Cet avis est diffusé par la famille, amis et alliés ; de la part de ; manmay rete koute pou sav si Manzè bagay adan : ababa-djol-koule, agoulou-gran-fal, ansèsel, bann-zawa, bètafe, bèt-seren, bòbò, boloko, bonda-mate, bonda-mine, bwabwa, bwadjak, chabin-zie-klè, chen-fè, dekalfoutje, dezodè, djab-pa-djab, djablès, djabloten, djab-wouj, djol-bòpiè, djol-sendou, fanm-dewò, fanm-ka-pete-bonm, gad-kòkòt, gran-jile-piti-pantalon, kaka-kòk, kalmò, katrin-pitjan, kawolin-zie-loli, kochonni, kokofiolo, koukoun-santi, kouli-teson, lapo-farin, lapo-fig, lapo-pistach, lolèz, machann-pistach, machann-sinobol, machapia, makoumè, mariyàn-lapo-fig, mal-mouton, manawa, manman-kòch, mas-lanmò, masoukwel, moko-zonbi, moun-ka-manje-an-tiwè-tab,nèg-bitako, nèg-gwo-siwo, nèg-labou, nonm-a-gwoprel, papa-djab, pete-pie, petrolèt, plerèz, rache-pwel, rara-lasimenn-sent, rat-bal, ravèt-legliz, swiye-vire-mete, tèt-kas, tèt-lanp, tèt-mabolo, tèt-zoto, touloulou, vakabòn, videyò, volpòn, yich-kòn, yich-man-bans, zie-koki, zoukèz…." Anchay moun-kannaval eti yo menm se mas moun peyi a ; se tankon pou konte tout moun nan peyi a ki pare vire-vidjoze'y, vire bay-adan ansanm-ansanm nan lanne-dèyè, ni anchay plodari sosioloji pou se leve anlè kannaval. Man te'e mete adan "les batisseurs de paradis", "moun ka vote kont tèp yo", "les nationalistes à Trénelle et socialo-assimilationnistes à Paris" epi anchay kòkòdò Matnik la. Kannaval la pa ka nepi vire-sitire lang la men tabakaj ta'a se tankon an vire-bay-anlè, vire-pran anlè franse a, fè moun wè walwari palab lang la pòte, fè an ganm, an djèz anlè franse a.
Apre se pou plodari a vire-leve an tabakaj: "après la cérémonie, la famille sera érèz de vous recevoir dans les, batenm-pòpòt, bèlè-koukoun, diri-san-triye, djendjen-ti-bolonm, jes-makak, koke-tou-doubout, koukoun-kouri-lolo-ka-vini, labonm, mabèlo-zip-zap-zabap, mache-pran'y, malelive, mennen-vini, se-pete’y-man-ka-petey, sik-sose-nan-miel, tab-sèbi, toufe-yenyen, vakabonajri, welele, zouk-pa-douvan, zouk-anba-bwa…". Apre se pou’y te di si rete kouliwou (oben balawou) nou ke separe ek mare doukre pou kannaval lanne dèyè.
Kannaval la ka toulong leve mas krache-dife ek se pou nonmen yo, apiye asou mas nanninannan pou nonmen mas lajounen-jòdi, delè pa menm ni an apiye. Se pou moun Matnik se sispann ale rarate kannaval Matnik la se te ke tjek mès franse (katolik) ek tjek mès afritjen (bagay bwabwa "les cornes de l'abondance et les miroirs de la connaissance") ki te ke migannen nan tjek lèwdou kreyol, koukoun-santi-lolo-ka-kouri ; an-an, sa se sosioloji debi-la-reji, milan petrolèt apre twa ayòlò, yonn-dèyè-lòt, san leve doubout fè van pase nan kabèch ; kannaval Matnik la se kannaval moun Matnik ek se an lèlèm ki toulong lerize pou moun Matnik ki pran pawol asou kannaval yo chak lanne menm si yo te ke lonyen oliwon-latè, gade sa lezòt ka fè pou fè ta yo.
Simao moun Wanakera

Ni an lè ke i fok i fini sé pa tou lé jou ki ni kannaval
Rédigé par : Foss' kannaval la | 22 février 2012 à 12:56
Stop di carnival !
Rédigé par : Tracy | 22 février 2012 à 19:07
ni an bagay man apren ke sé la kay nou selman yo ka fé kannaval lé mècrédi dé send; é ki lanné yo mété sa
Rédigé par : milo | 22 février 2012 à 19:51
ALELIWON pou MILO!!
MANMAY RDV SAMEDI 10 MARS 20H à l'ATRIUM!!! Nou ka atann zot'
Théâtre musical..Création 2012 Concept dramaturgique - Mise en scène : Annick Justin Joseph Chorégraphie : Josy Michalon-Conseil à la tradition : Félix Casérus
Rédigé par : Aleliwon pou Milo | 27 février 2012 à 04:53