Mabèlo - mabouya - madjoumbe - matjilpa - mazenflen - mègzoklèt - miyonnen - mokodji - moun
Kabel - kapistrel - katjopin - kimafoutiesa - klòtche - kotjen - koutja - krann - kwi

Ladja - ladjidjit - lèkètè - lenbe - limbo - lòtbòtsay - lotjo - lwilwoud

Ladja, bay-kalinda-goumen nanninannan
L
a :
t-l-m-b. Tit-langayele montray-blo eti lang natifnatal-matnik la ka mete dèyè tit-langayele a lè'y ka bout ek an konsonn, kontel  nan "bagay la dous". La ka tounen lan delè lè konsonn lan double. 2. t-l-m-b. Lang natifnatal-matnik la ka di la pou depareye epi isiya, pou di an kote eti ki pa menm epi kote eti moun an ka pale a ye. "Touloulou mòde mwen, mòde mwen la konsa, la konsa pa ni non..." (Touloulou mòde mwen, Ti-Emil, 1973). 3. t-l-k-b. Faro  an moun ka ba oben pa ka ba an moun. Pa ba an moun y'an pa y'an la. 4. t-l-d. Ki kote. Kontel nan "moun pa sav la yo ka ale epi  se kòkòdò tala". 5. t-l-m. Sizienm nòt mizik la. 6. Tit dezienm kòd la anlè Gita oben viyolon. 7. Tit prèmie kòd la anlè manman-kochon  an. 8. t-l-d-y. Eti ki doubout an kote. Eti ka woule ti kò'y nan lavi a, ki pa oben pòkò mò. "Ale di yo nou la nou pòkò mò". 9. Kote otila an bagay ka woule.  La-pou-la, atjolman la ek san patate. Nan lang natifnatal-ayiti a, moun ka di sa konsa : "ou pa ka la" pou fè an moun sav se pa li ke sa rive nan an bagay eti'y le fè.  An "moun pa ka pa la" se an moun eti si'y pa la ayen pa ka mache. Nan lang natifnatal-matnik la, moun ka di sa konsa : "la kon la la" lè an moun la tou chimerik.  "La tou kanyan", doubout  an kote  san p'an djokte.

Lab : t-l-k-b. Asou an machin, sikti ki fèt epi se de lesie a ek volan an ek ka ba machin an tenkantaj. Lang la ka di lab tenkantaj la.

Labaha : t-l-k-b. An kote eti ki lòtbòtsay kote eti moun an ka pale a doubout. "labaha la". 2. An-Frans tankon sistenm gouvelman politik eti Matnik anba jouk li. Moun labaha, se moun Matnik ki ale djoumbate ek rete An-Frans ek ka vire Matnik pou an dekou fann, pou de jou wouspel.

Labable : t-l-d-t. Gren lapli ki leve anlè lanmè ek ka rive anlè an tè-danme a-devire an wopanndi ki ka leve nan granbwa. 2. Tan-masie, gwo-tan.

Labalèt : t-l-k-b. Ti sapatonn ki fèt epi an bwa-kok (bwa-kotlèt oben bwa-griyav) eti de bann lastik eti an ti pòch ka liannen, mare djok anlè'y. Se nan ti pòch la moun ka mete an ti wòch, ka zige an bik ek ka bande lastik la, ladje ti pòch la pou wòch la se ale toumpakte bik la. (lat. arcu-balista, lastik bande). Nan sistenm lang-ayiti a ek nan sistenm-lang-gwadloup la, moun  ka di "banza". 

Labank : t-l-k-b. Djoubakatwa eti ka djoubake ek lahan, ka sere lahan ba moun, ba yo an tèp asou kannan lahan yo ni pou ta yo, ka prete moun lahan. Nan lang natifnatal-matnik la moun ka "mete lahan labank". 2. Kote eti moun ka mete lahan yo pou sèvi'y  nan tan-dèyè. 3. Kawbe eti ka kaliboute an tjouns pou sèvi'y nan tan-dèyè. (ital. banca, tab kinès lajan). Nan sistenm-lang-ayiti, labank se Bank Gouvelman Ayiti a eti ka stanmpe goud la.

Labasiou : t-l-k-b. Bay-kalinda moun Gwiyann ka leve otila anchay nonm ek fanm ka doubout asou de liy, yonn douvan lot. Labasiou se twa pòz, bay douvan ek dèyè, chouboule plas epi toupiye. Se twa pa kalafoum tou, pa glise graje a, brennen ren ek bouden douvan.

Labay : t-l-k-b. Anni nan pawol tala "la pli bel anba labay" eti pou fè an moun konprann se dèyè pantann ki ni pantann, lavi ke pe toumbile nan divini. (frs, baille, botjit plat). An bay se an botjit  eti moun ka ba kochon manje adan.

Labe : t-l-k-m. Nonm ka fè lanmès la nan nobleri katolik la. 2. t-l-p-l. Pweson lanmè, halichoeres garnoti, fanmi se vièy la, koulè viyolin takte ek rel blan, pe peze jik an dimi liv. Moun Matnik kriye'y vièy-ibè, levek oben bouro tou. Labe-tèt-jòn, pweson ki ralba ek ka naje anlè ti fondok sab ek sinay nan bòdaj se kay la. 3. t-l-d-m. Nonm ki pa ka pran men ek fanm. (arb. abbas, papa). Nan sistenm-lang-matnik, moun ka di sa konsa : "labe pa ka fè lanmès asiz" lè an moun pa le wè an bagay ka kreve zie'y. Moun ka di tou : "chanse kon an labe" pou labe ki sipoze pa ka jwe sèbi ek moun ki pa ka jwe pa ka j'en pèd ayen.

Labe tèt-jòn (Halichoeres garnoti)

Labrenn : t-l-d-t. Ti klète tankou an lafimen eti moun pe wè konsa solèy ka kouche oben avan’y leve. "Lodians-la ki té ka sanblé Masédwàn la lè labrin-di-swè té atè" (R. Confiant, Jik Dèyè Do Bondyé, 1979). 2. Nan sistenm-lang-matnik la, ti klète avan seren atè.

Ladje  tire lanmen anlè an bagay eti an moun te ka tjenbe.
Lafouka : t-l-k-b. Bay-kalinda otila de moun kole pou yonn se djoukdjouke nan katje lòt pou de fouk yo se swiye yonn anlè lòt tankon an liannaj katjòt. "(.../...) kon jan ti zandwa ka chayé machapia anba razié apré an lafouka nan tjek toufé-yenyen." (G.-H. Léotin, Bèlè li Sid, rarataj 2010). 2. Bay-kalinda kole-kole. (kr. Mk. epi fouk). Nan sistenm-lang Matnik la, moun ka di : "fè lafouka". Nan sistenm-lang-ayiti, moun ka di : "mabouya". Nan sistenm-lang Gwadloup la, moun ka di : "mabouya", "fè nwa" oben "fè nwazèt".

Lakou : t-l-k-b. Mapipi krèy moun eti ki sanble dèyè an mès oben an lang, kisasayesa. 2. Nan kont la, se krèy moun ka koute kont la ek ka reponn ye krak la oben mistikrak. 3. La eti tjanmay ka pe leve an zwel-sere. (mdg. lugu, kay fanmiyal)  Lakou fwonmi, lantiray ti kay nan tol oben brik-wouj san randwi eti ka leve nan bòdaj bouk otila malere ka rete. Lakou-moun, gran krèy moun ki sanble anba an menm mès, an menm lang. Lakou-peyi, gran laliwonn eti ka sanble anchay lakou-moun ek krèy sosial nan djoubap oben nan liannaj silon dekou a.

Lalin  satelit ka tounen nan lawonn planèt-tè a ek ka klere delè nan lannwit

Lanbi : t-l-b-l. Bèt-lanmè, strombus gigas, kò-molpi ka rete adan an gwo kòn eti moun ka ranmase asou fondas lanmè ki trape zèb. Moun enmen lachè lanbi a pou ti gou dou a ek pou sipoze lanbi sipoze vidjoze fòs katjòt yo.  "...depi'w bouche ou pou pè kòn, ou pa se le ki lakay ou, yo menm ba'w manje lanbi".  (E. Mona, Ti Bouchon, 1976). 2. Ras bèt-lanmè eti pechè Matnik ka depareye twa ras, gwo-lanbi eti yo kriye basoud tou se pi gwo ras lanbi a ; lanbi-djendjen eti kòn lan pi lonji ek pa pi lis, se pi piti ras la ;  ek, lanbi-solèy oben lanbi-kouronne eti kòn lan ni an koulè wouj bòdò andidan. Nan tout peyi Karayib la, kòn lanbi sèvi pou sonnen penteng tankou lanmò, sèvi pou fè pàs tjenbwa ek pou ba an mizik tanbou tak plis balan pou voye-monte (tay. lanbi, lanbi).  Nan lang natifnatal-matnik la, moun ka di sa konsa:  "tout bèt di man gra, lanbi di mwen tou"  lè an moun ka vante machandiz li oben ka ba kò’y djokte oben bagay eti’y pa ni.  Peche lanbi, se lè sonmèy ka chaye an moun. Lanbi-kwit se an djendjen moun Gwadloup ka fè eti yo kriye tou, boutou.

Lanbi  stombus gigas  basoud oben gwo-lanbiLanbiske : t-l-k-b. Nan pipirit 20° siek la, mès kout peny eti moun Matnik te ka vreye chive anlè zorèy yo ek yo te ka fè an tras an mitan. "an dènyé ti kout lanbiské an koup afro a mété'y obidÿoul" (Nèg la bèl an han, Konmbo, Joby Bernabé, pawol 1978). Nan mès-nanninannan Gwadloup la, moun te ka voye chive a dèyè. (fr. à l'embusqué, pou yo wè tout lapo fidji a). Lanbiske mechan, lè tout chive te ka ale anni an kote san tras an mitan.

Lanmè : t-l-b-l. Mapipi lantiray dlo sale ka benyen tout lestè oliwon-latè. 2. Lantiray dlo-sale ki nan mitan de  tè. 3. Lantiray dlo-sale eti anchay tè-sek ka lawonnen ek depareye epi an pi gran lantiray dlo-sale. Lanmè  karayib la. 4. Lantiray dlo-sale ki trape anchay kay, fon-blan, sinay otila pweson ka rete eti kanno ka ale-vini anlè letal la.  5. Gran lantiray an bagay ka koule oben eti van an ka fè lanm kontel lanmè-sab. 6. Moun ka vare tout bagay. (lat. mare, dlo sale). Lanmè-andidan oben lanmè bò-tè, lantiray nan lanmè eti kay (chenn-lanmè) ka laliwonnen. Lanmè-andewò oben lanmè-dewò, gran-dlo, miklon, kote otila pechè pa ka wè tè ek ka ale anlè kouran an oben zibie ka vole nan siel. Lanmè-doubout, lanm ka vini anlè an kanno eti ka pagaye anlè woule-lanm lan. Lanmè-etal oben lanmè-lwil, se lanmè ki pa ni p'an lanm ka kouri anlè'y. Lanmè-an-tè, se lantiray otila de zetok tè ka lawonnen lanmè a. Lanmè-move oben lanmè-gonfle, lanmè ki trape anchay lanm ek ki sal. Lanmè-oliwon, se gran-lanmè nan mitan de kontinan. Bat-lanmè se ale silon kote kouran an ka chaye'w. Gran-lanmè, nolfok latè, Miklon oben Lanmerik otila moun ka ale peche ek se anlè kouran an oben zibie ka vole yo ka trape chimen-vire.. Nan lang natifnatal-ayiti a, moun ka di sa konsa : "lanmè tonbe" lè matris an fanm ka desann apre'y ladje 45 lanne ka ale.  Nan sistenm-lang-gwadloup la, moun ka di sa konsa : "Sèpiye lanmè" lè moun anlè kò yo pa ni ayen ka fè.  Nan lang natifnatal-matnik la, moun ka di sa konsa : "An moun bat lanmè", lè moun ta'a ka vare tout bagay.  "Sale kon lanmè" lè an manje trape twòp sel adan. "Bò-lanmè pa  lwen",  pou di an moun yo près rive la yo te ka ale oben nan sa yo te le fè. "Lanmè letal, makak ka pagaye" pou fè an moun konprann lè an dekou flouz ayen pa ka koubare tout moun le mennen. "Lanmè pa ka badjole asou sale eti'y sale" ni anchay bagay eti an moun pa bizwen di. "Se anni lanmè ki sav konmen moun eti'y neye" pou fè moun konprann, moun pa ka rive ale nan fondok an bagay. "Lanmè pa ni branch" pou fè an moun konprann, fok se katjile  avan batje nan kanno. "Lè moun pòkò janbe lanmè fok pa joure retjen" pou fè moun konprann fok pa ka malpale moun eti yo ke "Pran lanmè sèvi savann" se petey kouri san gade dèyè. bizwen apre. "Tout lawviè ka desann an lanmè" pou an moun se konprann an bagay ka antipile.

Lanmoza : t-l-p-l.  Pweson lanmè, aletura s.p.p., eti ki pi long ek plat pase an bous-kabrit, bous-kalanda oben choubouli. Moun atè Matnik kriye yo bous-lanmori  nan lestè karayib-anlè-solèy ek oben bous-miklon, mori-lanmè oben lanmori nan lestè atlantik tankon lèstè karayib anni-solè.

Lanne, tan eti latè ka pran pou fè lantoun solèy la.
Lannwit : t-l-d-t. Tan eti ka woule konsa seren atè jik pipirit, kokoyiko kok la. "Déwò-a, lannuit-la té ka toufé bouk Fongantans-la anba zel nwèsè'y" (R. Confiant, Kòd Yanm, 1986).  2. Tan otila solèy kouche ek tout kote nan nwèsè.  3. Dekou otila moun pa ka wè douvan yo, moun ka pran fè dri. Pase lannwit blanch, se rete an lannwit san rive fèmen zie, san rive dòmi. Gol-lannwit, wòb long fanm ka mete pou dòmi. Gwo-lannwit, apre minwi, lè tout moun ja ka dòmi. Lannwit-dous, dòmi san fè vie rèv. Lannwit kon lajounen, toulong, san rete. Nan sistenm-lang-matnik la, moun ka di sa konsa : "Si rat pa te sav sa yo te ka fè lannwit, yo pa te ke sere lajounen" pou fè moun konprann moun eti ki pè yo pran yo ka koumanse katjile. "Kon chat ka mache gran jou se pa konsa'y ka mache lannwit" pou konprann moun ka toumbile kanman yo nan chak dekou krache-dife. "Si solèy te ka leve lannwit, se pa de moun ki te ke malonnèt" se pou konprann  anchay moun ka sere dèyè mas lajounen eti yo ka ladje lè lannwit ka bay. Lantikri  ti djab eti an moun ka fè ek an ze ki kouve anba bra’y nan karant jou ek ki konsa’y eklòLantje : t-l-m-n-b. Mare an kanno epi an lank oben adan an gwo wòch pou’y pa bat-lanmè. 2. Mare an mun pou'y pa fouti ale douvan nan lavi a. 3. p-d. Eti ki mare epi an lank ek pa pe bat-lanmè. 4. Eti ki kore, pa fouti vanse.

Lapen : t-l-s-b. Manchonnan kat pat, gran zorèy, oryctolagus cuniculus, eti moun ka swen nan garenn epi zèb (goudrel oben manje-lapen) pou manje. (lat. leporellus, bèt ka machonnen towtow). 2. Konpè ka vèvèle moun malen an nan kont la. 3. Katjòt  an nonm. "Manzè Angel lapo-fomaj, an ki leta ou mete mwen ou ale di an tout lavil ki ou ba mwen an gwo lapen" (bay-lavwa nanninannan Matnik). Nan lang Matnik la, moun ka di sa konsa :"avan yo te lapen yo menm te ja garenn" pou fè yo konprann yo menm malen pase yo eti ka fè manni malen yo. "Tout lapen ni gran zorèy" pou fè moun konprann tou sa ka sanm ka rete ansanm ek ka lonje pal yonn ba lòt.  "Zafè zanndoli pa zafè konpè lapen" pou fè moun konprann zafè moun pa ka gade yo.

Lapia : t-l-p-l. Pweson lawviè ek letan, oréochromis mossambicus,ka gloubap tousa ki pase douvan djol li. "Pa ni kribich ankò, ti lapia manje yo, mannikou koumanse vini" (F. Donatien, La Consommation,1968) 2. Tit eti moun pa asou Sentàn ka ba vièy-miklon an, lobotes surinamensis, eti pechè Tatann kriye fèy pou koulè fèy-bwa-atè eti'y trape lè'y piti. Pechè Matnik atè kriye'y, akoupa, chofe-solèy, vièy-anba-bwa, vièy-miklon, tou silon lantiray la. 3. Moun ki agoulou pou vare tousa ki pase douvan djol li. 4. t-d-k. Eti ki agoulou, eti ka vale tousa ki pase bò djol li. (shl. thiape, pweson). Lapia a ka manje moustik ek kabo nan lawviè.

Lapli, pok dlo ka towblip asou latè

Lari : t-l-k-b. Chimen lwilwoud oben simante ka lonje kay, masonn, kote otila moun ka rete nan an bouk, an kare-kay. "Fanm lan pran lari an desandan, i kay chèche papa yich li" (lavwa-bèf nan Rigole me pa mò, AM4, 1997). 2. Kote otila moun ka pase, ka ale-vini. 3. Krèy moun, lakou-moun eti ka bat an lavi a.  Ba lari chenn, drive tout lasenn jounen.  Mete an moun nan lari a, tjenbwaze’y, foute an dawa oben an driv. An moun an lari a, lè’y pa trape p'an tjouns pou kore an pas eti'y pase.  Foute an moun an lari a, se foute'y an kout tjenbwa pou'y pa ka rive nan lavi'y. Pran lari se fout likan. Lari-kay-nèg, lantiray otila moun ka trimen karete. Nan sistenm-lang Ayiti a : "Al wè kote lari fè kwen" oben "chèche kote lari fè kwen" se sòti nan kay ale fè an bagay dewò, gade wè trape an bagay pou fè, gade wè genyen an lavi. "Pran lari" se dawne an lari pou mande trape an faro politik ; se vini debiele tou. "Mete nan lari" se fè tout moun sav an bagay ki te anba fèy oben te sere nan an fanmi, nan kay an moun.

Laribòt : t-l-k-b. Vide nwel moun pa asou Sentmari ka leve otila an krèy moun ka leve an ti djaz (toutoun-banbou, tanbou, tibwa, chacha, lavwa-douvan ek lavwa-note) ki ka pase kay chak moun nan an lakou, brè, manje ek bay-lavwa. (fr. nn. ribaud, dekou anchay manje ek brè anlè tab). Lajounen-j2di laribòt ka bay nan tout Matnik.

Lasotè a, koudmen fouye tè anlè gwo son tanbou djouba a ek kòn-lanbi
Lèkètè : t-l-d-y. Eti ki fin, ki pa trape pèz. 2. Eti ki flouz pou pòte. 3. Eti moun pe vale flouz, eti ki pa gondonm.  4. Eti ki pa le mete ayen asou kont li. "Pa gadé mannyè lèkètè'y la" (Misyé Molina, Georges Mauvois,1987) 5. Eti ki pa ni p'an fondas, ka rete anlè letal an bagay. "Tout lèkètè, piòpiò ek apoda ka pwan kò-yo pou kalagway" (Monchoachi, Bel-Bel Zobel, 1978). Nan sistenm-lang Gwadloup la, fè lèkètè se leve traka, leve bab. Lele  brennen an baton adan an botjit ki plen epi dlo  oben an bagay molpiLèlè : t-l-d-k. Tout ti kanman, ti jès an moun ka pran pou anlòt se ladje kò'y, demare fidji'y, mete kò'y dous. Djendjen. "Nòstròm sé té moun ki té an zafè'y, ki pa té ka rété pran vyé men initil épi ti Nèg a djendjen, ti Nèg bétzè, moun ka fè lèlè." (G.-H. Léotin, Mémwè latè, 1993). 2. Tan patate an moun ki ni laflenm fè an bagay, an moun ki pa doubout djok dèyè sa'y le, ka pe fè anlòt pèdi tan'y. Nan lang natifnatal-gwadloup la, nonm ki trape an lang sal, nonm ka fè kankan toulong, lang-sèpan, an makanda, an mako-lèlè. Nan lang natifnatal-gwiyann lan, nonm ki trape kanman fanm, nonm ka sanm an fanm. nonm ki pè brazonn li.

Lenbe, tjè-senyen an moun ka trape
Letjèt : t-l-k-b. So moun ka fè nan dlo kabèch ek bra douvan. 2. Dekou otila an moun ka pran balan epi ka ladje kò’y adan an ma dlo ki tak pli ba. 3. Brannzeng desann towtow adan an laliwonn. " -pa tras oben pa ravin ka planté létchèt èk adan pé-bouch ki pé-bouch-" (Nostrom, Monchoachi, tirad, 1982). 4. Nan sinema, brannzeng kamera ka filme anlè bagay la eti filmè a le montre.

Libera : t-l-k-b. Lavwa kriye-bondje moun Matnik ka voye nan dekou an moun chape nan abolay. 2. Bay-lavwa ki djòsol anpil ek ka leve bouton fredi anlè an moun. (lat. liberare, depri nan zatrap) Nan lang natifnatal-matnik la, moun ka di sa konsa : "libera pa fèt pou chen" pou fè an moun konprann yo fouben alelouya-zakasia.

Limbo : t-l-k-b. Bay-kalinda moun leve nan tout Karayib la otila yo ka pliye pou pase anba an liy dife san zepòl yo menyen fondas la. 2. Bay-kalinda ka bay atè Jamayik ek atè Trinidad-ek-Tobago ki leve nan masoumba, an djendjen nèg-mawon te leve atè Jamayik. (ang. to limber, deredi). "Roro ka pliye, Roro ka pliye", pawol moun ka voye pou moun ka bay-kalinda limbo se pran tjè.

Livènay : t-l-d-t. Doukou tan-fre eti ka woule asou sis mwa otila lapli atè toulong. "Apré sa, man suiyé tout kò mwen, ka ba'y dlo kon an sio lapli livènaj" (Manuel Norvat, Zwel lalin, 2002). 2. Doukou ourakann ek toumvas, jwen pou novanm ka bay nan livènay la. 3. Doukou tan-dous ek tan-frechè otila sa pi flouz pou mete chouk nan tè. Ni de doukou tan atè Matnik, se karenm ek livènay.

Lol : t-l-k-b. Dekou otila an moun ka rantre-sòti adan an dlo-benyen towtow. 2. Letjèt an moun ka pran nan an basen ek ka vire sòti lamenm. 3. Dekou otila an moun ka mete an bagay chode adan dlo oben lwil ek ka rale’y lamenm. (kr. nn. asou fondas tit-langayele, dlo). 4. Twa-lèt-kole angle pou "Laughing out loud " pou "pete ri krakra" eti moun ka sèvi nan sistenm kouri-kanmo asou Internet oben nan milan-matje nan sistenm telefòn.

Lola : t-l-m-n-b. Brennen an ti bwa adan an botjit ki ni dlo oben an bagay molpi adan. 2. Miyonnen an fanm epi anchay jès djok ek djenm. 3.Nan dousin katjòt, nan pale òwdinè moun Matnik, glise-desann, vire monte flouz, katjòt an nonm nan katjòt an fanm. "Lole, lolo, lola, man simie koke pase manje..." nan pawol òwdinè vide kannaval Matnik. . (kr. nn. asou fondas tit-langayele, dlo) Nan lang natifnatal-ayiti a, fè an moun vini pli dous anba pawol oben jès miyonnan.

Lolay : t-l-k-b. Dekou otila an moun ka fè an bagay rèch pase adan an botjit dlo oben an bagay molpi. 2. Dekou brennen an bagay towtow adan anlòt. 3. t-l-d-k. Eti kanman'y pa nan mès an lakou. Eti pa ka sanm moun ki kòdjòm nan lavi toulejou. 4. t-l-m-n-b. Fè bagay ki pa klè, bagay ki pa nan mès an lakou. Fè chimen kochi. (kr. nn. asou fondas tit-langayele, dlo). "Lole, lole, lolay, man simie koke pase manje..." nan pawol òwdinè vide kannaval Matnik. Lole  nan lang-pale òwdinè moun atè-lakay-matnik  glose-desann vire monte flouz...Loli : t-l-d-p. Eti ni de zie'y pa ka gade menm kote yonn epi lòt. 2. Eti pa ka djè wè klè pou laj ka monte. 3. t-l-m-n-b.Tounen zie pou yonn pa ka gade menm kote epi lòt. 4. Kole zie asou an tou nan an bagay plat pou gade andidan oben lòtbòtsay. (kr. nn. asou fondas tit-langayele, dlo)  Zie-loli, nan mèdsin, tjak zie eti ki fè lè an moun ka gade an bagay, yonn adan se zie a oben le de a ka ladje karetel gade a ek pou de zie a pa ka janmen nan menm karetel la nan menm tan. Loli an zie anlè an moun se veye sa'y ka fè, ale-vini'y toulong avan pran an men rete epi'y.

Lolibann : t-l-k-b. Nan lang natifnatal-matnik la, ti katjòt titak kochi nan rèchte'y eti an tibolonm piti ka trape lè'y anvi pise.

Loliye : t-l-m-n-b. Pase towtow nan mitan anchay moun, bèt oben bagay ka tounen a gòch, a dwèt pou pa bite anlè yo. 2. Mache, bay douvan, ka tòde tankon an zandoli pou an pie ki flandje oben an janm ki pi long pase lòt. 3. Pase flouz tankon dlo nan mitan an bagay. (kr. nn. asou fondas tit-langayele, dlo). 4. Fè zie loli. Lolo  nan lang-pale òwdinè moun atè-lakay-matnik  katjòt bande an nonm   lolo bande pa ni frenLozi : t-l-k-b. Ti boul lapat anchay zepis ek pweson chiktaye eti moun ka tjwit nan lwil cho. 2. Akra chiktay lanmori oben chivrèt eti moun ka fè. Nan sistenm lang Matnik la, moun ka di sa konsa : "chak tèt pen ni lozi yo", lide ta'a eti chak nonm ke pe jwenn an fanm menm lespri epi'y an jou.

Lwijanboje : t-l-k-m. Moun ka leve cho nan an bat-zie. 2. Moun ki djenm anchay, pa ka kite ayen pase. 3. Moun ka voye tout moun ka voye tout moun ponmlen. Nan lang natifnatal-ayiti a, moun ki pa pè pèsonn. (Tit an moun pipirit 20enm siek la atè  Ayiti, Louis Jean Beaugé). Tit an moun vayan ki te ka djoubake nan sapatony Ayiti a nan pipirit ventjenm siek la.

Lwiloud : t-l-k-b. Chimen eti ki fèt epi gaviyon migannen ek kolta otila loto pe woule flouz epi anchay boulin.  (fr. huile lourde, lwil chaje). 2. Chimen loto. 3. Gran chimen ka liannen de gran-bouk yonn epi lòt.

 

 

 


Se Henri Taillefond (Simao moun Wanakera) ki matje abstrak lang Matnik ta'a.
 

Commentaires

Ida

Ladja sé an modèl danmyé moun lisid Matinik ka dansé ki pli akrobatik ki danmyé a.

M.M-1870

Foute fè. Man ka chèché leskap la toujou.

Karibiyann

ladjé'y

Gap

Man wè leskap matjé man klike asou "leskap" bagay ou a pa ka dépasé la.

Pat. 75

Sé kisa laboulok poutoulbon ?

Kanmo.Matinik

Bonjou tout moun,

Es zot pé difizé lien-tala ba tout zanmi-zot ki Matinik ki Gwadloup ki Guiyàn. Sé pou fè étidian enskri adan Lisans kréyol la.

http://www.montraykreyol.org/spip.php?article5573

Mèsi anpil.

Fr.O

lélé, lèlè, lolé, lola, lolay, loli, lolo,

J.p97-2

ou abandonnen projè tala ?

At-75

Ou pa ka mété plis

Vérifiez votre commentaire

Aperçu de votre commentaire

Ceci est un essai. Votre commentaire n'a pas encore été déposé.

En cours...
Votre commentaire n'a pas été déposé. Type d'erreur:
Votre commentaire a été enregistré. Poster un autre commentaire

Le code de confirmation que vous avez saisi ne correspond pas. Merci de recommencer.

Pour poster votre commentaire l'étape finale consiste à saisir exactement les lettres et chiffres que vous voyez sur l'image ci-dessous. Ceci permet de lutter contre les spams automatisés.

Difficile à lire? Voir un autre code.

En cours...

Poster un commentaire

Vos informations

(Le nom et l'adresse email sont obligatoires. L'adresse email ne sera pas affichée avec le commentaire.)