« novembre 2023 | Accueil | janvier 2024 »

décembre 2023

Plodari wabap-lanne sobreka-kabwataj CARICOM lan

Yonn-a-lòt pou fè plis

Carla N. Barnett CARICOM treaty-of-chaguaramas-1973 CARICOM Flag Guyana Caricom flags bann-twel

 

 

 

 

 

 

 

"Lanne taha se te an lanne fondalnatal pou CARICOM  pou timbile nou timbile senkantjenm palpa-lanne siyen Topay Chaguaramas la nan tout peyi-CARICOM. Se konsa nou kabeche asou sa nou ja fè èk vire fè tèt-kole epi se fondasè CARICOM lan. Senkant lanne taha fè nou rive konprann epi an mete-nan-brann yonn-a-lòt, nou pe fè toulong plis bagay. Nou fè yonn pou lonje dwèt asou ladjè depotjolè-peyi a eti ka leve bidim bankoulele anlè moun-asou-latè èk nou apiye pou rèspèkte larel-tribinal oliwon-latè, rèspèkte wayalachi-peyi èk laliman-peyi, kontel nan djoubap-laliman nan mitan Gayana èk Venezwela. Nou bay-lavwa pou an pòte-kole peyi-oliwon-latè pou lonje pal ba peyi-CARICOM bradarel Ayiti a pou y se vire trape an kalibich politik ek pou pran seraj tout fizi-biwa ki trape an toumpak tenmbolizè anlè lavi-dous se peyi nou an.

Lire la suite "Plodari wabap-lanne sobreka-kabwataj CARICOM lan" »


Djoubap-laliman Esekibo nan mitan Gayana èk Venezwela

Konsit Senvensan-èk-Grinadin lan

 

M Ali and N. Maduro CARICOM on Essequebio Essequibo river Irfaan Ali shows Essequibo's map

 

 

 

 

 

Argyle, Saint Vincent and the Grenadines: Gayana èk Venezwela pran pawol pou rete yonn bò lòt san djoubap nan an bay-plodari nan wonz rel-topay nan dekou an konsit ki fèt atè Senvensan-èk-Grinadin, Jedi ki pase. Se nan an size-koze epi media pòte-nouvel otila kabwatè-gouvelman Senvensan-èk-Grinadin, dk. Ralph Gonsalves, te li bay-lavwa Argyle la pou pran-pawol èk kanmouzaza nan mitan Gayana èk Venezwela. Jedi 14 Desanm 2023, atè  Argyle, mapipi-èskwaya Irfaan Ali  a eti se kabwatè Repiblik Pòte-kole Gayana a,  èk mapipi-èskwaya Nicolás Maduro a ki limenm se kabwatè Repiblik Boliva Venezwela a, te pran pawol asou laliman nan djoubap nan mitan se de peyi a.

Lire la suite "Djoubap-laliman Esekibo nan mitan Gayana èk Venezwela" »


"Masonn-twel-djezinen Benen" nan kawbe-bitako betje a

Sèy Lètchimi pa ka ale nan nawolaj la

Expo Bénin Martinique

Benen Lapòt san vire gade dèhè Sèy Lètchimi ek Talon Expo Bénin Martinique la

 

 

 

 

 

 

 

O-Fanswa, Matnik : "An konsit konsa, nan mitan l’Afrik  èk Matnik, nan an kawbe-bitako otila se masonn lan ka rezonnen, jik jòdi, kriye-an-mwe gangan ninang-founang nou anba kou yo pran, sa ka tenmbolize konsians politik èk lèspri mwen. Vini bwarne adan penteng taha te ke nan vire-lang sansle epi rèspe nou pòte nan memwa moun ki pase pàs nan se kote chaje taha". Kabwatè-gouvelnaj CTM lan ka sanm se moun-politik djòk taha ki rive konprann se pa anni lahan ka pe fè an peyi, se dabò-pou-yonn an wè-klè asou lavi a. Sèy Lètchimi kouri nouvel asou chenn-liannaj sosial la eti y pa ka ale adan nawolaj an masonn-twel-djezinen ki ka sanble plis pase 42 djezinè-lapenti èk plis pase an 100-epi twel-djezinen.

Lire la suite ""Masonn-twel-djezinen Benen" nan kawbe-bitako betje a" »


Nan dekou konsit COP28 la

OECS topaye asou jaden-mayonmbo longsay la

OECS sustainaible agriculture OECS Caribbean Cop_28 Dubai OECS Jules Didacus

 

 

 

 

 

 

 

Doubay, Peyi-arabia-yonn : Se kabwatè-gouvelman peyi-OECS la topaye anlè plodari gouvelman Peyi-arabia-yonn lan asou jaden-mayonmbo longsay, progranm bay-nannan toulong-ale èk mete-nan-brann  rel-kalibich-karenm-livènaj 1e desanm lan 2023 a nan dekou konsit COP28 la. Vini-size-koze OECS nan COP28 la te fondase asou progranm longsay-ale epi mete-nan-brann pou rel-kalibiche-karenm-livènaj la, epi asou an plan-divini pou se gouvelman-peyi OECS la rive jik bout nan jou-konte-jou 2030 Lawonn Peyi Oliwon-Latè a nan de adan mete-nan-brann ekonomi ki pi fraksen nan Krayib atè-solèy, jaden-mayonmbo epi drivayaj la.

Lire la suite "Nan dekou konsit COP28 la" »


Dwe prèmie twa-mwa lanne 2024 la, nan Ayiti

An  zelonn-kolbòkò 2.500 moun

Ayiti djing-repiblik Ayiti Vandrèdi 04 Oktòb Ayiti kidnapping Ayiti anni bankoulele

 

 

 

 

 

Geneva, Switzerland: Lawonn Peyi Oliwon-latè kouri nouvel jòdi a eti yo espère an zelonn-kolbòkò tilili-peyi-oliwon-latè ke rive nan Ayiti pou  kore kadjakè-lavi avan Avril lanne-pochenn. Ulrika Richardson eti se sobreka-kabwataj progranm LPO-L nan Ayiti bay lavwa eti zelonn-kolbòkò taha ke ni oliwon 2.500 moun adan men se pòhò bagay kare-bare. Kawbe-gouvelnaj kore-kadjakè-lavi LPO-L a te voye an bwa-pou-nou-ale nan pipirit mwa Oktòb la ba an zelonn-kolbòkò anba koumandaj Kenya pou vini lonje pal ba kawbe-kolbòkò Ayiti a ki ozabra.

Lire la suite "Dwe prèmie twa-mwa lanne 2024 la, nan Ayiti" »


Djoubap-laliman Essequibo nan mitan Gayana èk Venezwela

CARICOM mande rèspèkte Karayib la

ESEQUIBO Guyana Gayana - Venezwela Caricom-bandera Essequibo guyana river

 

 

 

 

 

Gorgetown, Guyana : CARICOM mande pou rèspèkte Karayib la tankon an laliman kanmouzaza nan dekou ICJ (International Court of Justice pou Tribinal Larel-gouvelnaj Peyi-oliwon-latè) voye an ago ba Venezwela nan mete-nan-brann li a pou toumbile  gouvelnaj Gayana asou laliman Esekibo. Gouvelman Venezwela le pran laliman Esekibo (se 2/3 laliman Gayana) ki chaje epi matjak-fondás pou ta y. Koumandaj-tribinal ICJ a te fèt avan referendum 03 Desanm lan, atè Venezwela, otila se te pou mande palpa-moun-peyi-natifnatal la vote pou sav si Esekibo ka vini 24enm gouvelman-laliman-peyi Venezwela a. Gayana kouri nouvel eti referendum taha pe apiye an bawouf Venezwela anlè laliman-peyi taha.

Lire la suite "Djoubap-laliman Essequibo nan mitan Gayana èk Venezwela" »


Toumbilaj rel-kalibich-karenm-livènaj

COP 28 anba gouvelnaj peyi faktorè petrol

COP28 - EAU Cop-28. UEA COP 28 decarbonize Cop_28 Dubai

 

 

 

 

 

Peyi-arabia-yonn : Se pa bagay pou ri, ri diri plere lanti, konsit topay peyi-oliwon-latè asou toumbilaj rel-kalibich-karenm-livènaj  wouvè lapòt nan an peyi faktorè petrol èk gáz, nan bouske topay-gouvelnaj  pou pase-wel-longsay lavi moun-asou-latè. Magre an kantinaj pawol-trase-divini se peyi bidim-ekonomi oliwon latè a, se dekantjè-plodayè a konte sa eti wakle-rel-chalè oliwon-latè ka pase 2,0 grèd-celsius nan lanne ka rive nan depareyaj epi rel tan-ekonomi-anni-lizin, lanne 1850 jik 1900 an. Nan 17 Novanm ki pase, rel-chalè oliwon-latè te menyen an 2,06 grèd-celcius anlè rel mitan-o-mizire tan-ekonomi-anni-lizin lan, dapre kouri-nouvel Kawbe-lonyen rel-kalibich-karenm-livènaj nan Ewòp.

Lire la suite "Toumbilaj rel-kalibich-karenm-livènaj" »